Geschiedenis Brandweer Amsterdam

 

 

 

De Vrijwillige brandweer in Amsterdam

Hoewel het vrijwillige brandwezen in Amsterdam met de oprichting van de "beroepsbrandweer" op 15 augustus 1874 verdween, is Amsterdam sinds dien niet steeds helemaal vrij geweest van vrijwillige brandweren. Met bijna elke groeistuip van de gemeente werden brandweren opgeslokt, die voor een deel over de horizon gingen, maar ook voor een deel bleven. kijkt u mee door de geschiedenis.

 

Stadsuitbreiding naar Noord.

In 1874 bestond Amsterdam uit de stad, gelegen binnen de Singelgracht (nu: Nassaukade, Stadhouderskade, Mauritskade) en een aantal lappen grond daarbuiten.

Dat kleine landelijke gebied kon door de beroepskazernes aan de rand van de stad gemakkelijk worden bereikt.

Dat werd anders na de inpolderingen rond het nieuwe Noordzeekanaal waarbij een grote plas water ineens een grote lap grond werd.

Daarnaast was er de annexatie in 1877 van een gebied van Buiksloot te noorden van het IJ.   Ondanks wat industrie was het niet rendabel een vaste post in het nieuw stadsdeel op te richten, zodat besloten werd tot het instellen van vier vrijwilligers-korpsen in de kernen van het gebied, die ieder voorzien werden van een spuithuis en een handspuit.

Tevens werd geregeld dat als er brand was in Noord er een RODE lantaarn zou worden opgehangen aan het politie-post, waarna de blusboot "Jan van der Heyde" zou worden gezonden om hulp te verlenen.  Later werd de RODE lantaarn vervangen door een brandmelder en een telegraaftoestel.

In 1897 waren de verbindingen met Noord zodanig goed, dat tot opheffing van deze vier korpsen kon worden besloten.

Uitbreidingnaar Zuid. de tachtiger jaren van de vorige eeuw groeide Amsterdam onstuimig.

Nieuwe wijken werden gebouwd buiten de Singelgracht. Aan de westkant verscheen de Staatsliedenbuurt en wat we nu oud-west noemen, aan de zuidkant de Pijp en

aan de oostkant de Czaar-Peter- en Dapperbuurt. Amsterdam bouwde tot aan zijn grenzen, maar vele particulieren bouwden gewoon door aan de toen nog gene zijde van de gemeentegrens. Dat ging zó snel dat de buurtgemeente in zijn stadswijken vrijwillige brandweerkorpsen stichtte.

De gemeente Nieuwer-Amstel (thans Amstelveen) kreeg zelfs zo'n grote bebouwde kom aan de noordkant van haar gebied, dat ook een beroepsbrandweer werd opgericht,

compleet met stoomspuit en van Amsterdam weggekocht brandweerkader.

De kersverse beroepsbrandweer werd opgericht in 1892 en gehuisvest in de brandweer / politiepost Roelof Hartstraat (nu van Baerlestraat).

In het gebouwtje tegenover het Concertgebouw is nu een voortreffelijk restaurant gevestigd.

Uiteraard liet Amsterdam het er niet bij zitten, en na een heftige campagne van voor- en  tegenstanders werd op 1 mei 1896 een groot gebied geannexeerd.

Daarbij werd het hele noordelijke deel van Nieuwer-Amstel boven grofweg de Zuidelijke Wandelweg en zijn verlengde aan Amsterdam  toegevoegd inclusief de beroepsbrandweer en de twaalf vrijwillige brandweerposten in het gebied.

De reorganisatie van de brandweer en de bouw van enkele nieuwe kazernes aan de nieuwe rand van de stad maakte het handhaven van de vrijwillige brandweerposten overbodig, waarna op 1 januari 1898 Amsterdam weer geheel zonder het verschijnsel "vrijwillige brandweer" was. De grote annexatie van 1921.  

Nog was aan de groei en uitbreidingsdrang van Amsterdam geen einde gekomen.

Per 1 Januari 1921 werden de gemeenten Sloten, Watergraafsmeer, Buiksloot, Nieuwendam en Ransdorp geheel geannexeerd en werden grote delen afgenomen van de gemeenten Zaandam, Oostzaan, Diemen, Ouder-Amstel en Nieuwer-Amstel. Daardoor kreeg Amsterdam plotseling weer de beschikking over een vrijwillige brandweer van 486 man, verdeeld over 20 posten.

Mede door de motorisering van het materiaal in hetzelfde jaar konden per 1 juli 1922 al 11 van de korpsen worden opgeheven, terwijl er één korps werd opgericht.

In het Tuindorp Oostzaan werd onderleiding van een daar wonende beroepsbrandweerman een vrijwillige brandweer ingesteld. Dit korps, alsmede een noodmaatregel in Schellingwoude in 1925 konden in 1931 worden opgeheven. In 1937 volgde  de opheffing van de post aan de Amstelveenscheweg / Kalfjeslaan, zodat toen nog over acht korpsen met in totaal 208 man kon worden beschikt.

Tot 1940 waren hiervan alleen Holysloot en Ransdorp voorzien van een motorspuit, terwijl de rest nog met handspuiten werkte.

Vlak voor de oorlog kregen ook de andere korpsen een motorspuitje uit het bestand van de Luchtbeschermingsdienst.

Na de oorlog werden die LBD-spuiten opgenomen in het wagenpark van de Brandweer Amsterdam en gestationeerd op zeven posten.

De post Sloterdijk werd in 1949 opgeheven. In 1966 kregen Holysloot en Ransdrop de beschikking over een Landrover, waarin een draagbare motorspuit van de BB werd geplaatst. Later werden deze motorspuitjes vervangen door grotere types.

In Zunderdorp en Durgerdam werden in 1968 DAF-pony's met een draagbare motorspuit gestationeerd.

De Landrover van Ransdorp werd in 1982 vervangen door een kleine bluseenheid op een Mercedes-Benz chassis, die in 1989 weer plaats maakte voor een Iveco Autospuit van het normale Amsterdamse type.

In 1972 konden de posten Sloten en Osdorp door opening van de kazerne (Pieter) poeldijkstraat  verdwijnen, en in 1973 verdween ook Zunderdorp van het toneel na de indienststelling van de kazerne (Zebra) IJdoornlaan .

In 1982 werden Ransdrop en Holysloot samengevoegd tot één korps (Landelijk Noord) en ging de post Durgerdam ter ziele. Van de negen vrijwillige korpsen aan de "gene zijde van het IJ" is er dus nog één overgebleven.

 

Groeistuip naar het Zuidoosten. 

Aan het begin van de jaren zestig kwamen de grenzen van Amsterdam weer in zicht bij het bouwen.

Opnieuw begon een lange strijd voor de gebiedsuitbreiding, die in 1966 resulteerde in de annexatie van de helft van de gemeente Weesperkarspel en een deel van de gemeenten Oostzaan en Landsmeer.

De Bijlmermeer of Zuid-Oost, zoals het gebied later genoemd werd, kon worden gebouwd. 

Met die annexatie kwam het beroepskorps van het buurtschap Driemond, compleet met Lage-druk autospuit bij de Brandweer Amsterdam.

Het hechte korps overleefde door zijn enthousiasme en inzet elke aanval van de grootstedelijke Brandweer, en is tot op de dag van vandaag actief en aantoonbaar van grote waarde.  Inmiddels hebben zich recentelijk weer enige grenscorrecties voorgedaan, waarbij een stukje groen gebied rond het Gein is overgedragen aan Abcoude en met Diemen en

Ouder-Amstel wat vierkante meters geruild zijn om de grenzen niet dwars door flats en tuinen te laten lopen.

Ook is een stukje Landsmeer teruggegeven benoorden de nieuwe ringweg.

En weer is Amsterdam vol. Weer moet worden gezocht naar uitbreidingsmogelijkheden. Of het komt tot nieuwe Annexaties of versterking van de regionale functies zal de tijd moeten leren........

 

Vrijwillige Brandweer Korps Landelijk Noord

De georganiseerde brandweer van de Gemeente Ransdorp is opgericht in 1908,  daarvoor was er een soort van gemeentelijke dienstplicht.

Na de annexatie werden in Amsterdam alleen de Brandmeesters, spuitoppassers en hooistekers benoemd.

Alle anderen die bij brand kwamen helpen zaten niet vast bij het korps, maar kregen wel een premie.

De brandmeesters hielden zo'n beetje hun eigen clubje bij.

 

Brandweer Amsterdam-Amstelland

Op 1 januari 2008 is een nieuw brandweerkorps gevormd: Brandweer Amsterdam-Amstelland.

Het nieuwe korps is ontstaan uit de samenvoeging van de zes korpsen van Aalsmeer, Amstelveen, Amsterdam, Diemen, Ouder-Amstel en Uithoorn. We hebben het over een regio met één miljoen inwoners, met vele duizenden mensen die iedere dag komen werken en met elk jaar twee miljoen toeristen.
In de regio Amsterdam-Amstelland werkten de brandweerkorpsen al samen als regionale brandweer. Deze samenwerking is versterkt door het vormen van één regionaal korps met één commandant. Hierdoor is een korps ontstaan met ruim elfhonderd medewerkers. Een combinatie van beroepsmedewerkers en vrijwilligers werkzaam op twintig kazernes en circa driehonderd stafmedewerkers.

 

Vrijwillige brandweerkorpsen in Amsterdam.

 

 

V.M. Gemeente

Post

Periode

 

 

 

Amsterdam Noord 

Tolhuis

1878-1897

 

Petroleum-entrepot 

1878-1897

 

Willemssluizen   

1878-1897

 

Oranjesluizen

1878-1897

Buiksloot

Buiksloterdijk

1921-1922

Nieuwendam

Meerpad

1921-1922

 

Nieuwendammerdijk

1921-1922

 

Zunderdorp

1921-1973

Nieuwer-Amstel

Van Baerlestraat

1896-1898

 

Reyer Anslostraat  

1896-1898

 

Kattenlaan

1896-1898

 

Koninginneweg/A'veenseweg

1896-1898

 

Nicolaas Beetsstraat 

1896-1898

 

Douwes Dekker

1896-1898

 

2e Kostverlorenkade

1896-1898

 

Amsteldijk 67

1896-1898

 

Tolstraat

1896-1898

 

Gijsbrecht van Aemstelstraat 

1896-1898

 

Transvaalstraat 

1896-1898

 

Paardekraalstraat 

1896-1898

 

Kalfjeslaan / Amsteldijk   

1921-1922

 

Kalfjeslaan / Amstelveenseweg

1921-1937

Oostzaan 

Tuindorp Oostzaan

1921-1931

Ouder-Amstel

Omval

1921-1922

Ransdorp

Ransdorp

1921-Heden

 

Durgerdam

1921-1982

 

Holysloot

1921-1982

 

Schellingwoude  

1921-1922

 

Schellingwoude 

1925-1931

Sloten

Sloten-dorp

1921-1972

 

Jacob Marisplein 

1921-1922

 

Baarsjesweg 136

1921-1922

 

Adm. de ruyterweg 226

1921-1922

 

Groote IJpolder

1921-1966

 

Osdorperweg 577 

1921-1922

 

Osdorperweg 585

1921-1972

 

Sloterdijk

1921-1949

Watergraafsmeer

1e Ringdijkstraat  

1921-1922

 

Ringdijk / Middenweg

1921-1922

Weesperkarspel

Driemond                                                                         

1966 -Heden         


                                                                                                          

Huidige Kazernes Brandweer Amsterdam

 

 

Anton 

Flierbosdreef 17

1985

Anton

Daalwijkdreef

 

Bernhard

Haarlemmerplein

1897  ( 01 Juli 2005 opgeheven )

Dirk

Honthorststraat 27

1897

Hendrik 

Marnixstraat 170

1985

Nico 

IJtunnel 4

1973

Marinus

Molenaarsweg

opgeheven

Osdorp ( Fanny Blankers-Koen )

Ookmeerweg 2

2005

Pieter

Poeldijkstraat 20

1972

Rudolf

Remmerdenplein 100

1988

Teunis

Jan van Schaffelaarplantsoen

1965  ( 01 Juli 2005 opgeheven )

Teunis

Vredenhofweg 3

2011

Viktor

Dapperstraat 325

1912

Willem 

Ringdijk 98

1984

IJsbrand  ( Cornelia Frida Catz )

Displaystraat 1

2001

Zebra

IJdoornlaan 60

1973

Amstelveen

Oranjebaan 1

 


                              

Vrijwilligers Posten

 

 

 

 

Maxima  545

Lentestraat 30 Driemond 

2001                                                      

Landelijk Noord  535

Dorpsweg 33 Ransdorp

1982

Diemen

D.J. den Hartoglaan 2

 

Duivendrecht

Rijksstraatweg 58

 

Ouderkerk a/d Amstel

Diedrick van Haarlemstraat 1

 

Uithoorn

Zijdelweg 1

 

Aalsmeer

 

 

Amstelveen

Oranjebaan 1

 

 

 

Overige gebouwen

 

 

 

 

Hoofdkantoor

Karspeldreef 16

 

Regionale Alarm Centrale

Rapenburg t/o 93 

1988

Brandweer Opleiding Centrum BOC

Spaklerweg 36

1963

Brandweer Opleiding Centrum BOCAS 

Schiphol

2006

Rampenbestrijding

Van Leijenberghlaan 11

2003

Technische dienst

Pier Afrika 8

2004

 

 

 

 

 

Bron informatie ;   website brandweer Amsterdam en dhr G. Koppers

 

 

 

 

 

© Brandweer Landelijk Noord ( Amsterdam ) Copyright 1982-